Rola i funkcje boru w roślinie

Email Drukuj PDF

Rola i funkcje boru w roślinie

Producenci owoców (czy też zbóż) w większości nie zdają sobie sprawy z tego, jak bardzo dużą rolę w roślinie spełnia bor. Nie tylko wpływa na zwiększenie plonu owoców, ale bardzo korzystnie wpływa na polepszenie jego jakości. Zapotrzebowanie boru np. przez rośliny zbożowe jest niewielkie, nie przekracza 60 g z ha w stosunku do jabłoni, to jednak bardzo korzystnie wpływa na wytworzenie wielkości kłosa.

Zawartość ogółem tego pierwiastka w glebach Polski jest bardzo niska i waha się od 4 do 100 mg boru (B) w 1 kg gleby.

Obecnie bor jest najbardziej deficytowym pierwiastkiem spośród mikroelementów. Od 90-100% gleb Polskich jest ubogich w ten pierwiastek. Gleby lekkie z reguły zawierają mniej boru ogółem i boru przyswajalnego niż gleby cięższe. Wynika to między innymi z faktu, że z gleb lekkich, jako naturalnie bardziej kwaśnych, bor jest stosunkowo łatwo wymywany, bowiem jest słabo sorbowany przez glebę.

Gleby cięższe i organiczne lepiej sorbują (zatrzymują) bor i dlatego z reguły są zasobniejsze w ten składnik. Dlatego też nawożenie borem (dokarmianie dolistne) staje się coraz częściej konieczne, ponieważ jest on niezbędnym składnikiem pokarmowym wszystkich wyższych roślin.

Bor jest mikroelementem, którego przyswajalność dla roślin warunkują następujące czynniki:

+ odczyn gleby: bor jest lepiej pobierany w glebach kwaśnych i słabo kwaśnych, a im wyższe jest pH, tym przyswajalność jest mniejsza,

+ wapnowanie gleb zmniejsza przyswajalność boru, co ważne jest np. w uprawie roślin motylkowych (koniczyna) i buraka cukrowego, które jednocześnie wymagają uregulowanego odczynu, czyli wapnowania i potrzebują do swego rozwoju dobrego zaopatrzenia w bor. W produkcji owoców rośliny sadownicze również wymagają dobrego zaopatrzenia w bor i możemy go uzupełniać w roślinie poprzez opryskiwanie roślin (dokarmianie dolistne),

+ zawartość materii organicznej (próchnicy) w glebie, która może być „bezpieczną” rezerwą boru w glebie,

+ wilgotność gleby: w miarę wzrostu uwilgotnienia gleby wzrasta przyswajalność boru, dlatego objawy niedostatku boru na roślinach obserwuje się najczęściej w latach o małych opadach atmosferycznych. Niedobory boru występują najczęściej, gdy po mokrej zimie i sprzyjającej rozwojowi roślin wiośnie następuje dłuższy okres suszy. Bardzo wrażliwe na niedobór boru w uprawie jabłoni wykazują odmiany np: Arlet, Alwa, Gloster i inne.

Objawy niedoboru boru występują najczęściej na glebach silnie z wapnowanych i glebach lekkich piaszczystych. Potęgują je okresy suszy, ale też okresy pogody zimnej i deszczowej.

Rośliny potrzebują stałego dopływu boru przez cały okres wegetacji, ponieważ wędrówka boru ze starszych dolnych liści do młodych w ogóle nie następuje. Musi on być pobierany z gleby przez cały okres wegetacji, przede wszystkim dla tworzenia nowych organów. Objawy głodu boru w roślinach - zarówno wewnętrznie, jak i zewnętrznie są następstwem zakłócenia funkcji biologicznych. Wskutek niedoboru boru następuje między innymi, zahamowanie wzrostu i obumieranie stożków wzrostu zarówno pędów nadziemnych, jak i korzeni, zamierają pąki, utrata zdolności roślin do wytwarzania części generatywnych (kwiatów), nie dochodzi do zapłodnienia po zapyleniu kwiatów, kora jest spękana i chropowata, a także występują skorkowacenia owoców (inkluzje korkowe), owoce są spękane i wcześniej opadają oraz wiele innych objawów.

Bor jako niezbędny mikroelement dla roślin powoduje :

  • prawidłowy wzrost organów generatywnych (słupek, pylniki, pyłek) oraz najmłodszych części pędów i korzeni,
  • wpływa dodatnio na kwitnienie, gospodarkę wodną i procesy oddychania oraz właściwy rozwój tkanek przewodzących ( (prawidłowa dystrybucja wapnia w roślinie),
  • reguluje przemiany węglowodanów w roślinach.

Rośliny wrażliwe na niedobór boru to: zboża, buraki, rzepak, bobik, groch, kukurydza, słonecznik, fasola, kapusta, kalafior, pomidor, papryka, sałata, seler, por, marchew, ogórek, len, konopie, tytoń, mak, rośliny motylkowe, drzewa i krzewy owocowe, rośliny jagodowe.

W uprawach sadowniczych bor wzmacnia pyłek, a jego dostateczna zawartość korzystnie wpływa na zapłodnienie. Objawy chorobowe występują czasem nie tylko na owocach, lecz i na liściach drzew owocowych w postaci wydłużonych, o kształcie włóczni blaszek liściowych. Choroba taka może doprowadzić również do obumarcia drzewa.

Funkcje fizjologiczne boru są różne, lecz coraz bardziej poznawane.

Do zasadniczych należy wpływ boru na gospodarkę węglowodanową oraz na działalność tkanek merystematycznych. Oprócz tego bor wpływa na procesy związane z kwitnieniem, zapłodnieniem, zawiązywaniem nasion, z funkcjonowaniem i podziałem komórek.

Bor reguluje uwodnienie koloidów plazmy, a również wpływa na pobieranie składników pokarmowych zwiększając ich efektywność, zwłaszcza azotu, potasu, fosforu, magnezu i wapnia.

Przyczyną wywołującą objawy chorobowe jest:

+ nadmierne wapnowanie gleb,

+ dużą zawartość azotu i substancji organicznych w glebie,

+ posucha lub nadmierna wilgotność,

+ głód potasu i boru.

By temu zapobiec i otrzymać dobre plonowanie z drzew i krzewów owocowych oraz roślin jagodowych pamiętajmy o konieczności dokarmiania tych roślin dolistnie stosując roztwór np. Bormaxu bądź Borvitu lub Bortracu w następujących terminach: na różowy (biały) pąk, w początkowej fazie kwitnienia, w fazie opadania płatków kwiatowych oraz późną jesienią przed opadem liści z drzew stosując Borvit razem z cynkiem (np. Chelat cynku forte lub Chelat cynku (Mikrovit Zn) lub Cynko-Bor bądź Bortrac i Zintrac.

Dr Bogdan Z. Jarociński
MODR Warszawa
Oddział w Radomiu

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi RSS
Informacje prasowe MRiRW
  • Ustawa o ziemi wchodzi w życie
    Realna ochrona polskiej ziemi przed niekontrolowanym wykupem, to główny cel wchodzącej dziś w życie ustawy o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw.
  • Przedłużenie terminu składania wniosków o płatności w kampanii 2016 r.
    Komisja Europejska, na wniosek Polski, zgodziła się na przedłużenie o jeden miesiąc, tj. do 15 czerwca br. ostatecznego terminu składnia wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności obszarowych za 2016 r. W najbliższych dniach KE wyda w tej sprawie stosowne rozporządzenie.
  • Spotkanie Grupy Wyszehradzkiej
    Minister Krzysztof Jurgiel uczestniczył dzisiaj w spotkaniu ministrów rolnictwa państw Grupy Wyszehradzkiej poszerzonej o Austrię, Bułgarię, Rumunię i Słowenię, zorganizowanym w Pradze. Posiedzenie ministrów odbywało się w historycznym miejscu – w Pałacu Czerninów, siedzibie Ministerstwa Spraw Zagranicznych Republiki Czeskiej, gdzie w 1991 r. podpisano protokół o rozwiązaniu Układu Warszawskiego.
  • Konferencja Innowacyjne Rolnictwo
    – Potrzeba zwiększenia innowacji w sektorze rolno-żywnościowym jest związana z koniecznością pogodzenia kilku, tradycyjnie sprzecznych wyzwań stojących przed sektorem rolnym, tj. zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego, a co za tym idzie wzrostu produktywności, jednak w sposób zrównoważony, zmniejszając przy tym presję na dostępne zasoby, czyli glebę, wodę i powietrze – powiedział podsekretarz stanu Ryszard Zarudzki podczas zorganizowanej dziś konferencji pt.: Innowacyjne rolnictwo: Kierunki rozwoju i instrumenty finansowania, która odbywała się pod Honorowym Patronatem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
  • Polska żywność na targach w Hiszpanii
    W dniach 25-26 kwietnia br. sekretarz stanu Jacek Bogucki uczestniczył w Międzynarodowych Targach Alimentaria w Barcelonie. Wziął on udział w uroczystym otwarciu targów oraz spotkał się z sekretarzem generalnym ds. żywności i rolnictwa w ministerstwie rolnictwa, żywności i środowiska Hiszpanii Carlosem Cabanas Godino.